Od 50 lat po Marsie przemieszcza się ogromny cień – a naukowcy nie są pewni, dlaczego



Ciemna plama w regionie Utopia Planitia na Marsie znacznie się powiększyła od czasu jej pierwszego sfotografowania w 1976 roku. Naukowcy mają przybliżone wyobrażenie o tym, co to jest, ale nie potrafią dokładnie wyjaśnić jej stopniowego wzrostu. Nowe zdjęcia pokazują, że ogromna ciemna plama, ukryta w środku ogromnego krateru marsjańskiego, pełza po powierzchni Czerwonej Planety od czasu jej pierwszego odkrycia 50 lat temu – a naukowcy nie są pewni, dlaczego tak się dzieje. Ta przypominająca cień struktura to obszar pokryty popiołem i skałami wulkanicznymi, takimi jak olivin i piroksen, pochodzący z pradawnych erupcji sprzed milionów lat, na długo przed tym, jak Mars został uznany za geologicznie martwy. Znajduje się ona w Utopia Planitia, równinie o szerokości około 3300 kilometrów na północnej półkuli Marsa.

Sondy Viking należące do NASA po raz pierwszy sfotografowały to poczerniałe podłoże w 1976 roku, wkrótce po przybyciu na Czerwoną Planetę. Od tego czasu wiele zdjęć pokazało, że zjawisko to rozprzestrzenia się na otaczający krajobraz; obejmują one również nowe zdjęcia z orbiteru Mars Express Europejskiej Agencji Kosmicznej (ESA), wykonane w 2024 roku i opublikowane 15 kwietnia.

Nie jest jasne, jak duży jest ten zacieniony obszar. Jednak według najnowszych zdjęć ESA części południowej granicy plamy przesunęły się co najmniej o 320 km (200 mil) dalej na południe. Sugeruje to, że ciemny obszar rozszerza się o około 6,5 km (4 mile) rocznie. Naukowcy są przekonani, że przemieszczanie się ciemnej plamy ma coś wspólnego z marsjańskimi wiatrami, o których wiadomo, że erodują powierzchnię i wzbijają popiół oraz pył.

„Istnieją dwa możliwe wyjaśnienia rozprzestrzeniania się popiołu w ciągu ostatnich 50 lat: albo został on wzburzony i przeniesiony przez marsjańskie wiatry, albo ochrowy pył, który wcześniej pokrywał ciemny popiół, został zdmuchnięty” – napisali przedstawiciele ESA w oświadczeniu.

Dodały jednak, że obecnie nie ma żadnych wskazówek, która z hipotez jest prawdziwa. Ten region Marsa bardzo interesował naukowców przez ostatnie pół wieku. W 1976 roku sonda Viking 2 wylądowała w Utopia Planitia i przeprowadzała tam szereg „eksperymentów biologicznych” aż do końca swojej misji w 1980 roku. Niedawno, w 2021 roku, wylądował tam również chiński łazik Zhurong, który badał tę ogromną równinę, zanim w 2023 roku utracono z nim kontakt. Chińscy naukowcy wykorzystali dane z łazika Zhurong, aby wykazać, że równina Utopia Planitia najprawdopodobniej była niegdyś pokryta jednym z największych oceanów na Marsie, a nawet sporządzili mapę domniemanej linii brzegowej. Łazik odkrył również potencjalne ślady zaskakującej zmiany klimatu w regionie około 400 000 lat temu.


Utopia Planitia to jedna z największych i najbardziej płaskich równin na Marsie. Najmniejsze białe pole wskazuje w przybliżeniu, gdzie znajduje się jej ciemny „cień”

Na Utopia Planitia znajduje się kilka dużych pęknięć w podłożu, tzw. rowów. Należą one do najbardziej niezwykłych cech Marsa i według ESA mogą również dostarczać wskazówek dotyczących aktywności tektonicznej, która niegdyś wstrząsnęła Czerwoną Planetą. Ponadto naukowcy zakładają, że pod tym regionem znajduje się znaczna ilość zakopanego lodu, co może mieć ogromny wpływ na poszukiwania życia pozaziemskiego.

---

Amon
www.strefa44.pl
www.strefa44.com.pl