Kije posłańcze Aborygenów i pradawny system komunikacji



W całej Australii istnieje podobno ponad 200 języków rdzennych i 600 dialektów, jednak najwyraźniej nie istniał żaden system pisma, który pozwalałby na utrwalenie języka mówionego. W jaki więc sposób przekazywano wiadomości między różnymi grupami rdzennych mieszkańców na ogromnym kontynencie australijskim?

Rozwiązaniem były tak zwane „kije posłańcze”, starożytna forma komunikacji, która była używana od dziesiątek tysięcy lat i w niektórych częściach Australii jest stosowana do dziś. Tradycyjne kije posłańcze były wykonane z drewna i zazwyczaj były małe oraz łatwe do przenoszenia (między 10 a 30 cm). Były ozdobione symbolami i ornamentami, które przekazywały wiadomości i informacje. Symbole miały również potwierdzać odbiorcy autentyczność przekazywanych wiadomości. Niektóre były wykonywane w pośpiechu, inne natomiast z większym nakładem czasu i staranności, aby oznaczenia były czyste i artystyczne. Zawsze nosiły znaki charakterystyczne dla danej grupy lub narodu przekazującego wiadomość, a często także znaki wskazujące przynależność posłańca do tej grupy.

W ten sposób laska posłańcza mogła zostać zidentyfikowana i uwierzytelniona przez sąsiednie grupy oraz tłumaczy, gdy była przekazywana na długich dystansach od plemienia do plemienia. Laski posłańcze były uważane za przedmioty, które nadawały ich nosicielowi swego rodzaju immunitet dyplomatyczny, ponieważ gwarantowały bezpieczny przejazd i dostęp do terytorium innych plemion, nawet w przypadku wkroczenia na „terytorium wroga”.

Gdy ktoś z laską poselską wkraczał na terytorium innej grupy, ogłaszał swoją obecność sygnałami dymnymi, a następnie był bezpiecznie eskortowany z laską do starszyzny, aby mógł przekazać ustną wiadomość. Następnie posłaniec był eskortowany z odpowiedzią dla swojego plemienia z powrotem do granicy. Wiadomości przekazywane za pomocą tych lasek posłańskich obejmowały ogłoszenia o ceremoniach, zaproszenia na corroboree, komunikaty, prośby, spory, ostrzeżenia, spotkania, umowy małżeńskie, powiadomienia o śmierci członka rodziny, prośby o przedmioty oraz negocjacje handlowe. Co ciekawe, wiadomości zawarte w tych środkach komunikacji były zrozumiałe dla Aborygenów z wielu różnych regionów Australii, mimo że posługiwali się oni różnymi językami i dialektami. Przykładem tego jest laska posłańcza na wystawie Dandiiri Maiwar w Queensland Museum and Science Centre: biskup White z Carpentarii opisał, jak na prośbę chłopca z Darwin przekazał laskę posłańczą chłopcu w Daly Waters. Biskup White poprosił chłopca z Darwin o wyjaśnienie treści wiadomości.


Laska posłaniecka „5 Lands Walk” zaprojektowana przez Gavi Duncana

Chłopiec zinterpretował laskę posłaniecką dokładnie tak, jak wyjaśnił to chłopiec z Darwin. Zauważono, że system przekazywania wiadomości był wprawdzie w niektórych regionach bardziej rozwinięty niż w innych, ale były też plemiona, które w ogóle nie korzystały z systemu lasek posłańczych. Biorąc pod uwagę wielkość Australii i dawną liczbę plemion, nie jest to zbyt zaskakujące.

Ponadto pokazuje to, że „kultury Aborygenów” nie należy postrzegać jako monolitu, ale jako zjawisko bardzo zróżnicowane regionalnie. Kije posłańcze przez tysiące lat odgrywały ważną rolę w komunikacji między grupami Aborygenów na rozległych terenach Australii i przetrwały jako element australijskich festiwali kulturalnych.

---

Opracował: Amon
www.strefa44.pl
www.strefa44.com.pl