Czy teraz każda choroba stanie się „szczepieniem”?



Nagłówek brzmi spektakularnie: „Czy wkrótce pojawi się pierwsze szczepionka przeciwko rakowi skóry?”. Media donoszą o obiecujących wynikach badań dotyczących spersonalizowanego preparatu mRNA firmy Moderna, który ma znacznie zmniejszyć ryzyko nawrotu u pacjentów z czerniakiem. Jednak za tą wiadomością o sukcesie kryje się pytanie, które rzadko się zadaje: czy w ogóle jest to szczepionka w klasycznym rozumieniu?

Od ochrony przed chorobami do leczenia chorób

Przez dziesięciolecia znaczenie pojęcia „szczepionka” było jednoznaczne. Szczepionka miała zapobiegać chorobie, zanim się pojawi. Typowymi przykładami są odra, polio czy tężec. Nowy kandydat firmy Moderna działa jednak inaczej. Pacjenci otrzymują terapię dopiero po tym, jak zdiagnozowano u nich raka i usunięto guz. Celem nie jest zapobieganie chorobie, lecz zapobieganie nawrotom. W ten sposób technologia ta wkracza w obszar, który przemysł farmaceutyczny od lat określa mianem „szczepionek terapeutycznych”. Krytycy dostrzegają w tym jednak zasadniczą zmianę językową.

Siła pojęć

Język nigdy nie jest neutralny. „Szczepionka” kojarzy się z ochroną, profilaktyką i zdrowiem publicznym. Termin ten cieszy się dużym zaufaniem społeczeństwa. Natomiast określenia takie jak „terapia oparta na genach”, „leczenie RNA” czy „spersonalizowana immunoterapia” wywołują znacznie mniej pozytywnych skojarzeń. Właśnie dlatego krytycy zadają pytanie, czy termin „szczepionka” nie jest dziś coraz częściej wykorzystywany jako narzędzie marketingowe. To, co dawniej było wyraźnie rozróżniane między profilaktyką a terapią, obecnie zlewa się językowo w jedną kategorię.

Nowa strategia biznesowa?

Dla przemysłu farmaceutycznego otwiera się w ten sposób gigantyczny rynek. Jeśli technologie RNA będą mogły w przyszłości być stosowane w walce z rakiem, chorobami sercowo-naczyniowymi, chorobami autoimmunologicznymi, alergiami lub innymi schorzeniami, powstanie zupełnie nowy model biznesowy. Z pojedynczych szczepionek przeciwko określonym chorobom zakaźnym powstałaby technologia platformowa o szerokim zastosowaniu medycznym. Termin „szczepionka” mógłby przy tym pomóc w łatwiejszej akceptacji tych produktów przez społeczeństwo.

Co faktycznie pokazują badania

Opublikowane dotychczas dane dotyczące projektu dotyczącego czerniaka są zdecydowanie obiecujące. Nie jest to jednak ostateczny przełom. Liczba uczestników była ograniczona, leczenie stosowano w połączeniu z istniejącą immunoterapią przeciwnowotworową, a dane długoterminowe wciąż nie są dostępne. Nagłówek o „szczepionce przeciwko rakowi skóry” sugeruje zatem większą pewność, niż faktycznie wynika z aktualnego stanu badań.

Rzeczywista debata

Kluczowe pytanie nie dotyczy tego, czy należy opracowywać nowe terapie. Postępy w medycynie onkologicznej należy zasadniczo przyjąć z zadowoleniem. Rzeczywista debata dotyczy przejrzystości. Czy terapię, którą stosuje się dopiero po wystąpieniu choroby, należy nazywać „szczepionką”?

A może świadomie używa się tu znanego języka, aby promować nową generację terapii genetycznych i opartych na RNA pod pozytywnie kojarzonym terminem?

Podsumowanie

Moderna i inne koncerny farmaceutyczne pracują nad technologiami, które mogą zmienić medycynę. Jednak równolegle zmienia się również język. Szczepionki przeciwko chorobom zakaźnym stają się „szczepionkami” przeciwko nowotworom, alergiom i wielu innym schorzeniom. Czy jest to postęp naukowy, czy też językowa sztuczka, pokaże debata publiczna w nadchodzących latach. Jedno jest jednak pewne: Im więcej chorób zostanie w przyszłości zdefiniowanych jako cel „szczepionek”, tym ważniejsze stanie się pytanie, czy społeczeństwo będzie nadal w stanie wyraźnie odróżnić profilaktykę, leczenie i marketing.

---

Amon
www.strefa44.pl
www.strefa44.com.pl